Open brief – minister van Energie

Geachte minister van Energie, Beste Mevrouw Van der Straeten,

De aarde kreunt.

Meer dan ooit heeft de bevolking nood aan een federaal minister van Energie die, los van partijpolitiek maar overkoepelend, alles in het werk stelt om onze CO2-uitstoot sneller af te bouwen.

Vandaar dit vriendelijk verzoek om ons, en de volgende generaties, een plezier te doen: ga tijdens uw inwerkperiode regelmatig een 3-gangenmenu eten met klimatologen, wetenschappers en andere energiespecialisten.

Analyseer kritisch en gelieve dan te regeren in functie van de lange termijn:

  1. Versnel onze duurzame toekomst en trek de kar van de energietransitie
  2. Omarm wetenschap en technologie
  3. De kracht komt uit de zon van vandaag, niet uit die van miljoenen jaren geleden
  4. Maak van elk gebouw een energiecentrale: laat zonnepanelen en zonneboilers leggen op alle geschikte daken, maak het capaciteitstarief ‘smart’, en installeer slimme laadpalen (en eParkings) voor elektrische voertuigen
  5. Laat onze bedrijven de Noordzee verder volzetten met grote windmolens
  6. Plaats meer lokale CHP’s en minder centrale PP’s om elektriciteit te maken (efficiëntie is de norm), CO2-arme en betaalbare elektriciteit is noodzakelijk
  7. Wees de spreekbuis van: renoveren, thuiswerken, autodelen, kwalitatief openbaar vervoer, …
  8. Laat vuil proper betalen, het momentum is daar
  9. Durf ‘out of the box’ denken: een tweede nucleaire site openhouden in de haven van Antwerpen om pilotplants voor waterstof te voeden, groene energie uit zonnige gebieden halen, biogasprojecten ter ondersteuning van de elektrificatie, herschrijf wettelijk kader rond koolstofneutrale gassen, maak ons ook koploper in Power-to-Gas, CCU, … maak België trendsetter
  10. Tracht een gezond energie-investeringsklimaat bij burgers en bedrijven te creëeren want minder kWh’s zorgen voor lagere facturen en voor een aangenamere leefomgeving

Vele opgesomde punten vallen niet onder uw bevoegdheid, maar als federaal minister kan u wel de katalysator voor verduurzaming zijn. De overtuiging leeft dat u verder kan kijken dan naar de volgende verkiezingen, naar 2030 en …

Een duurzaam Belgisch beleid en dito EU Green Deal worden met plezier gedragen door vele burgers, ook Groenerleven.be kan u met onafhankelijk advies bijstaan in een positief toekomstperspectief.

Veel succes met deze mooie functie !

Onbalans door fossiel

Jaarlijks stoten we ongeveer 40 miljard ton CO2 uit, hoofdzakelijk komende van de verbranding van fossiele brandstoffen (steenkool, aardolie, aardgas, …).

Ongeveer 1/4 wordt opgenomen in vegetatie en bodem. Een ander 1/4 wordt geabsorbeerd door de oceanen (verzuring).

De rest, dus 20 miljard ton, stapelt zich op in de atmosfeer en verhoogt jaarlijks de hoeveelheid CO2 met 2 ppm waardoor de temperatuur in onze leefwereld blijft toenemen.

De gevolgen zijn bekend: het klimaat verandert.

Ijskappen en gletsjers smelten en zullen tegen 2050 de zeespiegel met ongeveer 25 cm doen stijgen (tov 2000). Deze onomkeerbare beweging veroorzaakt een verschuiving van het woongebied van mens en dier.

Bij ons wordt het weer extremer: drogere zomers met meer hittegolven, zwaardere buien met kans op overstromingen, …

Maar vooral de arme gebieden zullen nog meer aan levenscomfort inleveren: watertekort en overstromingen, slechtere oogsten, ziektes, … . En juist deze landen hebben niet de financiële mogelijkheid om zich aan de klimaatverandering aan te passen die grotendeels door de rijkere landen veroorzaakt is. Deze dubbele onrechtvaardigheid werd te pas en te onpas verwaarloosd door beleidsmakers van de oude stempel.

Gelukkig komen steeds meer rijke landen tot betere inzichten: EU Green Deal 2050, China 2060, VK 2050, …

Why Power Plants ?

Power Plants wekken enkel elektriciteit op, ze zijn monofunctioneel.

CHP’s (Combined Heat & Power) zijn multifunctioneel: ze geven elektriciteit én warmte. Hier gaat de proceswarmte niet verloren in de atmosfeer, daarom zijn ze veel efficiënter.

Power Plants leveren vandaag het gros van onze elektriciteit. Maar, voor de elektriciteit van morgen kan het anders.

Elk industriegebied, elke gemeente, elk groot gebouw, elke wijk, … zijn lokale CHP (WKK, brandstofcel, …) is beter. Minder uitstoot, minder netverliezen, goedkoper elektriciteitsnetwerk, meer jobs, … en dus beter voor onze planeet.

What’s the problem ?

18.750 l diesel of 10 zonnepanelen ?

De gemiddelde Belg rijdt 15.000 km per jaar.

Dat komt overeen met 10 zonnepanelen op het dak om uw elektrische auto te voorzien van stroom, of 5 keer een gevuld bad met diesel om uw verbrandingsmotor te voeden, om diezelfde kilometers per jaar af te leggen.

De energetische terugverdientijd is 1.5 jaar voor de zonnepanelen. De andere 23.5 jaar (levensduur PV is 25 jaar) dat ze op het dak liggen leveren ze groene energie komende uit de zon van vandaag. De energetische terugverdientijd voor diesel is bijna oneindig. Het zwarte goedje van miljoenen jaar oud uit het Midden-Oosten vervuilt steeds opnieuw, én opnieuw, …

Op 25 jaar heeft u nog steeds maar die 10 zonnepanelen nodig om jaarlijks uw 15.000 km’s af te leggen. Oldskool adepten gebruiken liever 18.750 liter diesel (= 125 keer een gevuld bad) om hun roetvriend te voeden. Misschien zijn ze gehecht aan lawaaierige inefficiënte verbrandingsmotoren, of misschien onvoldoende geïnformeerd ?

Dat zonnepanelen achteraf voor 95% gerecycleerd zullen worden en dus deel uitmaken van een circulaire economie die de perpetuum-mobile-filosofie benadert, zou men zondermeer als fantastisch kunnen beschouwen. Dat de overheid bedrijfsauto’s op fossiele brandstoffen nog steeds subsidieert, zou mijn vriend Guust als geblunder bestempelen.

Gebruik de technologie van vandaag ! Bedankt.

Capaciteitstarief 2.0

Op dit moment worden de ‘netkosten’ van onze elektriciteit aangerekend op basis van de afgenomen kWh. Hoe meer u verbruikt, hoe hoger deze kosten. Klinkt logisch maar is het niet.

Vanaf 2022 verandert dit, dan zullen de ‘netkosten’ gefactureerd worden op basis van de gemiddelde maandpiek (in kW, met 2.5 kW als basis). De maandpiek is het hoogste kwartiervermogen (= piekvermogen) dat u in die maand verbruikt heeft. De jaarlijkse gemiddelde maandpiek wordt dan berekend als het gemiddelde van de 12 maandpieken. Logischer, maar deze verandering is onvoldoende toekomstgericht omdat het te weinig rekening houdt met de stabiliteit (vraag en aanbod) van het (steeds groener wordende) net.

Groenerleven.be is grote fan van de digitale meter want deze is essentieel in de energietransitie, waarbij gestreefd moet worden naar meer zelfconsumptie én naar een evenwicht tussen opwekking (liefst hernieuwbaar) en gebruik (liefst efficiënt). Maar, een nieuwe meet- en facturatiemethodologie introduceren met een gebrek aan systeemintelligentie is bij voorbaat ongeschikt om ons te leiden naar een duurzame toekomst.

Is dit capaciteitstarief dan niet goed ? Jawel, maar niet goed genoeg om een stroomversnelling aan de energietransitie te geven:

  1. Het capaciteitstarief houdt geen rekening met het algemene piekvermogen (in de straat). Stel, vele buren hebben zonnepanelen maar u niet. Dus ook u zou best elektriciteit verbruiken (elektrische auto opladen, warmtepomp gebruiken, wassen, strijken, koken, …) als de zon schijnt want dan is er een piek op het net. Niet dus, het capaciteitstarief houdt geen rekening met uw straatbelasting, enkel met uw piek.
  2. Het capaciteitstarief wordt berekend op basis van ‘een’ piekvermogen per kwartier (ipv per uur). Even de oven opzetten terwijl elders al een grote verbruiker werkt, en uw kwartierpiek voor die maand is reeds gemaakt, ongeacht het moment.
  3. Hypothetisch: Vandaag laad ik m’n elektrische auto (laadstation 7,4 kW) tijdens de middaguren, dus tijdens de zonne-uren (5 kW PV’s op m’n dak). Maar de zon verdwijnt voor 15 minuten achter de wolken, gevolg: volle afname, dus 5 kW (tegen 50€/kW (op jaarbasis)) boven de 2.5 kW-referentie. Dus velen gaan door deze ‘wolkenvrees’ enkel ’s nachts laden met een grote straatpiek op 22u tot gevolg ?
  4. Het capaciteitstarief houdt geen rekening met de prijs van elektriciteit en vertraagt daarom de mogelijkheid om van elk gebouw en van elke elektrische auto een energieleverancier te maken.

Tenzij beter uitgewerkt tegen 2022, is het huidige capaciteitstarief weinig future-proof en dus slechts een tussenstap. Eigenlijk zoals een auto op CNG: beter dan de standaard, maar onvoldoende gewapend voor de toekomst, onvoldoende sterk volgens de huidige technologie. De wereld evolueert verder naar elektrificatie wegens hogere efficiëntie. Zet daarom een systeem op poten dat burgers naar elektrische auto’s en warmtepompen doet hunkeren, dat lokale energie aanmoedigt en dat elke mogelijke import van kolenstroom uit het buitenland ontmoedigt.

Natuurlijk zorgt het capaciteitstarief voor meer oplettende burgers en daardoor voor een lager verbruik, zorgt het voor meer zelfconsumptie en dus voor minder gebruik van het net als buffer: fantastisch ! Dit consuminderen is zeer goed, maar de combinatie met minder vervuilen (afbouw diesel, benzine, mazout, …) is nog beter.

Een systeem op maat vraagt dynamische tarieven (ToU) die rekening houden met afname én injectie, en met het moment van beschikbaarheid van hernieuwbare energie. Een systeem dat dus rekening houdt met de prijs van de energie op dat moment.

Dit capaciteitstarief is een logische stap met schoonheidsfoutjes maar is spijtig genoeg niet de grote sprong in de energietransitie waar vele energieliefhebbers van droomden.

Alstublieft, maak het capaciteitstarief 2.0 ‘smart’.

People are smarter than fish

During my holidays, and looking out over the horizon of the Atlantic Ocean (and perhaps after a few beers) I realised that people are smarter than fish.

Fish swim in the water (H2O) and get oxygen (O2) out of it to live.

On the other hand, we need to get hydrogen (H2) out of the water to save this planet.

It took a million years to make carbon (from plants, fish, …) down there in the earth. Can we burn all this carbon in a few hundred years and slowly destruct our world knowing the solution is so close to us ?

If fish can decompose water, why can’t we ?

* some chemical mistakes are made, probably too much OH in the beer.

kWh’s @ home

Het aandeel verwarming in het totale energieverbruik is groot, ongeveer 1/5 van alle energie steken we in ons huis. Hoe kunnen we zo weinig mogelijk verbruiken en betalen, maar toch comfortabel leven ?

  1. Isoleren !
  2. Een aangepast verwarmingssysteem gebruiken:
Gerekend met: gemiddeld rendement elektriciteit 40%, jaarlijks rendement warmtepomp 300%, rendement brandstofcel 85%.

In 2019 was 55 % van de in België geproduceerde elektrische energie afkomstig van nucleaire installaties, en ongeveer 11% werd hernieuwbaar gefabriceerd. Daardoor ligt het rendement van onze elektrische energie laag maar is ook de CO2 uitstoot laag.

De prijs van 1 kWh elektriciteit is 6x hoger dan de prijs van 1 kWh aardgas. Een correcte afweging tussen energiedrager en type verwarmingstoestel is belangrijk. Hou er rekening mee dat Europa streeft naar een samenleving zonder fossiele brandstoffen.

Met zonnepanelen en/of zonneboiler gaan zowel de operationele kosten, het rendement en de CO2 uitstoot de goede richting uit. Deze optie zou op elk zonnedak automatisch aangevinkt moeten worden.

Heeft u investeringsmogelijkheden en wenst u weinig CO2 uit te stoten ? Dan zal de combinatie van een brandstofcel met zonnepanelen en met een warmtepomp u zeker kunnen bekoren. Future-proof op de koop toe.

De aha-erlebnis

Zonnepanelen + elektrische auto’s + intelligente sturing = de toekomst

  1. De prijs van zonnepanelen blijft dalen:

De energetische terugverdientijd van zonnepanelen (PV) is 1.5 jaar. Dit wil zeggen dat PV’s na 1.5 jaar de energie die nodig was om ze te produceren hebben terugverdiend. De gemiddelde levensduur van PV’s is 25 jaar, dus een zonnepaneel is op energetisch vlak snel terugverdiend en levert 94% van zijn bestaan groene energie. Energie uit zonnepanelen is reeds de goedkoopste elektrische energie op aarde, en de minst vervuilende. Het rendement van nieuwe PV’s blijft in stijgende lijn gaan.

2. Ook de prijs van batterijen blijft dalen:

De energiedichtheid van batterijen gaat ongelimiteerd de goede richting uit. Elektrische auto’s (EV) worden daardoor lichter, goedkoper en gaan steeds verder rijden. Ze zijn al vele jaren minder vervuilend dan hun tegenhangers met verbrandingsmotor.

3. Stockage van elektrische energie is een probleem. Maar, enkele Japanse merken geven ons vandaag al de mogelijkheid om de elektrische auto ook als thuisbatterij (V2G) te gebruiken. De komende jaren zullen Europese en Amerikaanse merken deze markt komen versterken. Juist op tijd, want deze techniek (de auto als energieleverancier) gaat de energiewereld op z’n kop zetten.

Heeft u de mogelijkheid om zonnepanelen te leggen, twijfel niet. Op korte termijn zal uw elektrische auto als buffer dienen om zo uw zelfconsumptie op te krikken, en zal u stroom leveren aan de buren tijdens piekmomenten. Een correct akkoord tussen consument, producent en distributienetbeheerder is onontbeerlijk.

Ongeveer 2/3 van het jaar werkt deze combinatie als een Zwitserse horloge, voor het andere deel (winterperiode) zult u moeten doen wat u vandaag doet, of bijvoorbeeld overschakelen naar een smart grid.

Dat u zo meewerkt aan de energietransitie zal uw glimlach alleen maar groter maken.

Blue sky = power

Zonnepanelen + klimaatverandering + quarantaine = 25% meer vermogen

blue sky vs contrails

Mensen met zonnepanelen hebben waarschijnlijk dezelfde vaststelling gedaan: een record opbrengst tijdens de maanden april en mei: 25% meer dan gemiddeld, 15% meer dan de hoogste (2-maanden) piek ooit (gemeten met m’n 10 jarige installatie).

De lucht is zelden zo lang zo intens blauw geweest. Door de quarantaine waren er amper vliegtuigen in de lucht waardoor er geen vliegtuigstrepen (contrails) in de hoge atmosfeer aanwezig waren. Daardoor had de zon vrij spel om de zonnepanelen te bestoken met fotonen, waardoor vorige records verpulverd werden. Allemaal toeval ? Hmm.

Vergis je niet, de mens bepaalt de gezondheid van deze planeet.

Waarom energie verspillen ?

Vandaag rijden onze auto’s (ICE, verbrandingsmotor) met een laag rendement van 25%. Elektrische auto’s (EV, elektromotor) hebben een rendement van 80%, ze zijn superieur én klaar voor de toekomst.

Omdat het rendement van een elektromotor 3x groter is dan van een verbrandingsmotor, rijden ze ook 3x verder met evenveel energie. Dat is van Brussel naar de Côte d’Azur ipv Brussel naar Parijs.

De elektriciteit in België wordt proper opgewekt (met dank aan de kerncentrales en de groeiende hernieuwbare energie), een batterij wordt dus groen geladen. Heeft u zonnepanelen, twijfel niet. Heeft u nog geen zonnepanelen, idem dito.

Elektrische auto’s zijn er vanaf 12.000€ en het aanbod groeit snel. Ook de TCO gaat de goede richting uit. Continu zet de EV grote stappen: prijs, rijbereik, modellen, batterij, … maar ook vandaag valt er al veel schoons te shoppen bij de garagist.

Waar wachten we eigenlijk nog op ?

Het momentum …

De olieprijs staat laag, het is tijd om te schakelen:

  • Voer een vaste minimumprijs in voor mazout en andere brandstoffen
  • Lanceer een grafiek met de voorziene prijsstijging voor de komende jaren
  • Verlaag de taks op ‘wat duurzamer is’
  • Nieuwe bedrijfswagens zijn groen, of zijn niet
  • Vliegen was te goedkoop, een EU-pact is noodzakelijk
  • Hang niet vast in het verleden, investeer in de toekomst

Laat het momentum niet verloren gaan. Thanks !

Kernenergie na pandemie ?

De pandemie die ons vandaag treft slaat hard om zich heen. De lijst met mensen die iets voor ons betekenen en ons gaan verlaten hebben gaat groot zijn, te groot in verhouding tot de controle die we graag over het leven hebben. De herinnering aan onze oogappels steken we op de allermooiste plaats.

Misschien gaat relativiteit daardoor een andere dimensie krijgen, een andere kijk geven op feiten.

Fukushima heeft in 2011 de wereld ook veranderd. De zeebeving en de gevolgen ontnamen alle nuchterheid rond kernenergie, veel mensen met beslissingsrecht en diverse groeperingen sloten zich blindelings aan bij het potentiële gevaar van straling zonder de feiten in het juiste perspectief te zetten. De echte wereld van de cijfers was nog maar een achtergrondgesprek bij de angst in de ogen van slechtzienden. Gevaar heerste. Alsof je vanaf vandaag niet meer mag fietsen, want je zou kunnen vallen.

Wetenschappers en energiespecialisten trekken al jaren aan het kortste eind van de koord van kernenergie, en misschien komt daar na deze pandemie verandering in.

Wordt de pot centen voor investeringen in de energietransitie kleiner, hou de kerncentrales dan langer open. Periodes waarin er teveel elektriciteit op de markt komt, gebruiken we dan om propere waterstof mee te maken. Door opschaling zal de prijs van waterstof sterk dalen waardoor we sneller duurzamer kunnen leven. Dat doel verandert niet.

Maar blijf als bedrijf, als particulier investeren in groene projecten. We kunnen daarmee het verschil maken. De zon, wind, water, elektrificatie, efficiëntie, … zijn ook na deze treurige gebeurtenis onze betere vrienden in de toekomst.

Kop omhoog !

De energietransitie:

Energietransitie is de overgang van ons huidig energiesysteem naar een nieuw hoogwaardiger systeem. Gedurende deze evolutie veranderen we van wat slecht is, naar wat beter is voor onze planeet.

Kenmerken:

  • van verbranding van fossiele brandstoffen naar energie rechtstreeks uit de zon (zonnepanelen, thermische zonne-energie) en onrechtstreeks uit de zon (windenergie, waterkracht, bio-energie), en naar energie uit de aarde (geothermie)
  • van steenkool en olie naar elektriciteit (elektronen voor kleine afstand en korte periodes) en naar gas en vloeistof (moleculen voor lange afstand en grote periodes)
  • van koolstof naar waterstof, biogas en e-fuels
  • opslag intermitterende energie (gravitatie-energie, batterijen, gas, …)
  • hybridesystemen, voor verwarming en transport
  • van verbrandingsmotoren naar elektromotoren, 3x efficiënter
  • van centrale naar decentrale opwekking, gebruik van vrijgekomen warmte bij WKK’s en brandstofcellen
  • tijdrovend en kostelijk onderzoek (kernfusie, thorium, …) 
  • CO2-hergebruik en CO2-opslag (CCUS)
  • meer en zwaardere interconnecties (elektrisch en gas) met buurlanden en verder
  • import van groene energie vanuit zonnige gebieden dmv waterstof, en vanuit offshore windmolenparken
  • verschuiving van subsidies, verhoging van CO-taks
  • implementatie van slimme systemen, digitale meters, smart grids en AI
  • universiteiten, startups en pilots geven met innovatie en creativiteit de richting aan

Pro’s:

  • samenwerken aan verbetering: gezondere lucht, aangenamere steden, …
  • groener denken zorgt voor voldaan gevoel en voor meer respect voor mens en natuur 
  • veel mogelijkheden door anders denken: nieuwe economieën, jobs, …
  • onze hoge levensstandaard kan behouden blijven

Los van de transitie maar noodzakelijk: minder energie gebruiken, isoleren, openbaar vervoer of fiets nemen, duurzame producten, circulaire economie, voeding, bossen, thuiswerk, … .

De energietransitie is een én-én-verhaal, met de nadruk op hernieuwbare energie, technologie en efficiëntie. En ja, voorlopig ook met kernenergie want vandaag is er geen beter prijs/uitstoot-alternatief bij bestaande centrales.

Deze transitie is een maatschappelijk verantwoord streven naar een duurzamer energiesysteem. Het is een traag proces met veel snelle veranderingen (daling prijzen door schaalvergroting: batterijen, zonnepanelen, windmolens, waterstof, …). 

Maar de energietransitie is vooral een mooi verhaal, met veel mogelijkheden waarin we onszelf op regelmatige basis kunnen heruitvinden.

Variatie op een windmolen

Bij windmolens denken we voornamelijk aan een hoge mast met 3-wieken die velen liever niet in hun buurt zien staan vanwege de slagschaduw. Tal van andere mogelijkheden om energie uit de wind te halen zullen op termijn aan onze horizon opduiken.

Bovenstaande windtoren (tot 10MW) is onderverdeeld in meerdere verdiepingen waarbij de onafhankelijke windturbines de energie opvangen. Op de begane grond bevindt zich een hydraulische machinekamer waar de opgewekte energie op het net gezet kan worden, of waar ter plaatse elektrische auto’s (BEV en FCEV) gevoed kunnen worden.

Omwille van de eliminatie van extern draaiende delen is er geen slagschaduw en is de turbine ook vogelvriendelijk. De impact van de turbine op het milieu wordt zo goed mogelijk beperkt door te werken met duurzame kunststof en vliegtuig aluminium.

NortH2

Proud to be your neighbour !

NortH2: twee van Nederlands grootste energiebedrijven slaan de handen in elkaar. Samen met Groningen Seaports gaan ze 3 GW windenergie omzetten in groene waterstof, om tegen 2030 in ons gasnetwerk te duwen. Al vele decennia lang voorzien deze bedrijven ons van fossiele brandstoffen, dat zij nu koplopers worden in de hernieuwbare energie toont de noodzaak voor de energietransitie aan.

De energetische terugverdientijd van een windmolen zit tussen de 6 en 12 maanden, dit wil zeggen dat een windmolen na een klein jaartje zijn eigen energie (die nodig is om de windmolen te maken) heeft terugverdiend. Rekening houdend met de levensduur van windmolens in zee (ongeveer 20 jaar) gaan ze ons dus een hondenleven lang groene energie leveren.